Skip to content

Ο επιθετικός παίκτης Νίκος Καραμούζης

12/07/2008

O Νίκος Καραμούζης φωτογραφημένος από τον Γιάννη Βασταρδή για το περιοδικό GK

Ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του ομίλου EFG Eurobank Ergasias μιλάει για τη χρηματοπιστωτική κρίση και το ρόλο των τραπεζών σε αυτήν, απαντά στους επικριτές του, ενώ παραδέχεται ότι, κάποιες φορές, οι επιχειρήσεις πρέπει να κινηθούν σε «γκρίζες» περιοχές.

Συνέντευξη στην Χριστίνα Κοψίνη, για το περιοδικό GK, τον Ιούλιο του 2008
Η πορεία του ταυτίστηκε με τις μεγάλες τραπεζικές αναδιαρθρώσεις. Η μεταγραφή του από την Εθνική στη Εurobank σχολιάστηκε όσο καμία άλλη. Ο τρόπος που έχει να πετυχαίνει τους προσωπικούς και επιχειρηματικούς του στόχους, αν και έχει σχολιαστεί ποικιλοτρόπως, τον έχει κατατάξει ανάμεσα στις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Σε μια εποχή που οι τραπεζίτες φοβούνται ότι η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση δεν έχει δείξει όλα τα δόντια της, αποφεύγουν τις εκ βαθέων συνεντεύξεις. Ο κ. Ν. Καραμούζης μιλάει για όλα. Για την κρίση και την ήττα της θεωρίας της «αυτορρύθμισης των αγορών». Για τις υψηλές αμοιβές των ανώτατων τραπεζικών στελεχών, που  τίθενται ξανά στο τραπέζι. Για πρόσωπα που σφράγισαν τον εκσυγχρονισμό του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Για την ισχύ και το τίμημα της  επιτυχίας. Δεν κρύβει ότι, πριν μιλήσει, οφείλει να μετράει μέχρι το 10, όπως τον συμβούλευε ο Θόδωρος Καρατζάς, αλλά εδώ και χρόνια έχει κολλήσει στο 4. Μια διαδρομή που ξεκίνησε από το 12ο Γυμνάσιο Αρρένων (Ιθάκης και Αχαρνών, στα Σεπόλια όπου γεννήθηκε) μέχρι τις θέσεις ευθύνης που του εμπιστεύτηκαν (διευθυντής συναλλάγματος στην Τράπεζα της Ελλάδος, υποδιοικητής της ΕΤΒΑ, της Εθνικής Τράπεζας την περίοδο 1995 – 99 και πρόεδρος της ΕΤΕΒΑ, πρόεδρος της Επιτροπής της Ενωσης Ελληνικών Τραπεζών για την  προετοιμασία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος προς την ΟΝΕ), αλλά και θέσεις εκπροσώπησης (αντιπρόεδρος του ΣΕΒ σήμερα). Τίτλοι, δημοσιεύσεις, γάμοι, τέσσερα παιδιά και ένα ψευδώνυμο: Παύλος Κριεζής. Ετσι υπέγραφε όταν αρθρογραφούσε στην «Καθημερινή» στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Ισως τίποτε απ’ όλα αυτά να μη συνέβαινε, εάν το έντονο συναίσθημα επιστροφής που κατέκλυσε, όπως λέει ο ίδιος, κυρίως την πρώτη γυναίκα του, δεν έφερνε στα μέσα της δεκαετίας του ’80 το νεαρό ζευγάρι και τα δύο μικρά παιδιά τους από τις ΗΠΑ στην Ελλάδα. Από επίκουρος καθηγητής Μακροοικονομικής σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ θα βρεθεί, με τη βοήθεια του κ. Π. Κορλίρα, στην Τράπεζα της Ελλάδος, αμισθί αρχικά και με μονοετή σύμβαση στη συνέχεια δίπλα στον σημερινό αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κ. Λουκά Παπαδήμο. Δεν ξεχνάει ότι η πρόσκληση του σημερινού προέδρου της ΔΕΗ, κ. Π. Αθανασόπουλου, και του πρύτανη του ΑLΒΑ, καθηγητή Τραυλού, τον έφερε τακτικό, σήμερα, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Οσο για τους επικριτές του που του καταμαρτυρούν ότι συμπεριφέρεται ανεξέλεγκτα, ίσως και προκλητικά, απαντάει ότι αυτό είναι απλώς η παρενέργεια της έντονης προσωπικότητας και της ηγετικής παρουσίας.

Τι συμβουλεύετε τους φοιτητές σας;

Eάν έχουν την ευκαιρία και τα μέσα, να κάνουν μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό γιατί αν και τα ελληνικά πανεπιστήμια έχουν βελτιωθεί οι επιχειρήσεις  μεροληπτούν υπέρ των ξένων μεταπτυχιακών. Επίσης, συμβουλεύω να σταθμίσουν τις θυσίες και τη δέσμευση που θα αναλάβουν για τους προσωπικούς στόχους. Εάν δεν σιγοκαίει μέσα τους η φλόγα της επιτυχίας και της δημιουργίας και δεν αφιερώσουν τον άπειρο χρόνο δεν θα φτάσουν στην Ιθάκη τους.

Εσείς κάνατε θυσίες;

Πάρα πολλές. Κατ’ αρχήν δεν αφιέρωσα στα παιδιά μου όσο χρόνο ήθελα. Αν και είχα άριστες σχέσεις μαζί τους, αφιέρωνα πάντα λιγότερο χρόνο.Το μείγμα δουλειά, οικογένεια, προσωπική ζωή και άλλα ενδιαφέροντα ήταν πάντα ανισόρροπα κατανεμημένο υπέρ της δουλειάς. Με προσωπικό κόστος. Εάν αντλείς ικανοποίηση μόνο από τη δουλειά, κινδυνεύεις να γίνεις μονοδιάστατος. Βρίσκεσαι σε διαρκή εσωτερική διαπάλη. Στις δικές μου επιλογές επικράτησαν οι επαγγελματικές φιλοδοξίες. Και αυτές τις πλήρωσα.

Πώς τις πληρώσατε;

Με την προσωπική μου ζωή και όχι μόνο. Χώρισα 2 φορές, παντρεύτηκα τρεις. Βεβαίως, έχω παιδιά ευτυχισμένα και αυτή είναι η μεγαλύτερη επιτυχία μου.

Ο κίνδυνος να γίνεις μονοδιάστατος προκύπτει από το κυνήγι της υψηλής αμοιβής;

Οχι μόνο. Είχα την ίδια επιθυμία δημιουργίας και όταν οι αμοιβές μου ήταν πενιχρές. Είχα και έχω την επιθυμία να κάνω πράγματα σημαντικά, να δημιουργώ αξίες και επιτυχίες, να είμαι πάντα στην πρώτη γραμμή και να ηγούμαι του κόσμου που συνεργάζομαι. Eάν θέλεις να δώσεις παράδειγμα εργατικότητας, ευθύνης και ήθους, απορροφιέσαι. Πάντα πίστευα ότι σε κάθε επιχείρηση οι επικεφαλής βάζουν τα πρότυπα, θέτουν τον πήχυ με τον τρόπο ζωής, την αξιοπρέπεια, την ευθύνη, το ήθος και την εργατικότητα. Και οι υπόλοιποι  ακολουθούν.

Αδιαμφισβήτητα επιτυχημένος. Εκτός από τις σπουδές και τη δουλειά, η τύχη έπαιξε ρόλο;

Σημαντικό. Εκ των υστέρων πρέπει να πω ότι ήμουν πολύ τυχερός. Εκανα κινήσεις αλλαγής καριέρας που μου βγήκαν. Αλλά ποτέ τυχαία. Πάντα μελετούσα το επόμενο βήμα. Εκανα επιλογές και αναλάμβανα τους κινδύνους.

Τι σημαίνει τύχη;

Την κατάλληλη στιγμή να βρεθείς στον κατάλληλο τόπο και να γνωρίσεις τους κατάλληλους ανθρώπους τον κατάλληλο χρόνο. Οι γνωριμίες και οι σχέσεις δεν είναι αμελητέος παράγων για την επιτυχία. Αυτή είναι η τρίτη συμβουλή προς τους φοιτητές μου.

Οταν κάποιος δεν είναι μόνο «μέρος  του συστήματος» αλλά έχει και διακεκριμένη θέση σε αυτό, μπορεί να συνάπτει πραγματικές φιλίες;

Οι πραγματικές φιλίες δοκιμάζονται σε δύσκολες στιγμές. Οταν είσαι σε θέση αρκετά ισχυρή είναι δύσκολο να διακρίνεις τις φιλίες από τις απλές σχέσεις ή τις επιδιώξεις με προσωπικό κίνητρο.

Η επιτυχία προκύπτει από την ισχύ;

Στο δικό μου κώδικα, η ισχύς προκύπτει από την επιτυχία. Δεν επεδίωξα την ισχύ. Η δύναμή μου είναι αποτέλεσμα κατά 95% του συνδυασμού δουλειάς και συνέπειας. Είχα πάντα μια αστείρευτη επιδίωξη πρωτιάς και δημιουργίας αξιών με σεβασμό και κατανόηση στους ανθρώπους που κάνουν διαφορετικές επιλογές στη ζωή τους. Απαιτώ όμως και προσδοκώ να σέβονται και να κατανοούν και τις δικές μου.

Πώς γίνεται ένας άνθρωπος που αποκτά πλούτο να βλέπει την υπόλοιπη κοινωνία χωρίς τους παραμορφωτικούς φακούς που δημιουργούν η εξουσία και το χρήμα;

Ο πατέρας μου έλεγε ότι πρέπει να περπατάς πάντα με το κεφάλι ψηλά και με το μέτωπο καθαρό. Nα μη δίνεις ποτέ και σε κανένα το δικαίωμα και την ευκαιρία για να σου πει το οτιδήποτε. Να σε θίξει, να σε προσβάλει. Κι αυτό το θεωρώ σημαντικό πλεονέκτημα στην εποχή μας. Εχω χαμηλή ανοχή σε θέματα διαφθοράς και αναξιοκρατίας. Δεν βάζω στη ζυγαριά τις αμοιβές και τις θέσεις με την αξιοπρέπεια και το σεβασμό. Πιστεύω ότι δεν είμαστε όλοι ίδιοι, αν και ο μέσος πολίτης θεωρεί ότι όσοι είναι σε θέση ευθύνης ούτε ήθος έχουν ούτε ευαισθησία και ότι κάπου όλοι εμπλέκονται σε γκρίζες περιοχές δημιουργίας πλούτου, με αθέμιτα μέσα.

Ως τραπεζίτη, σας χρωστάνε πολλοί. Εσείς σε ποιους χρωστάτε;

Γνώρισα ανθρώπους που, στα δύσκολα, με βοήθησαν.Ο Δημήτρης Χαλικιάς άνοιξε την πόρτα της καριέρας μου και με εμπιστεύτηκε, αναθέτοντάς μου ευθύνες στην Τράπεζα της Ελλάδος. Αυτό, παρά το κύμα αντιδράσεων το 1985 – 86, αντιστεκόμενος ακόμη και σε κυλιόμενες απεργίες         με αίτημα την απομάκρυνσή μου, διότι κάποιοι νόμιζαν ότι ήμουν «πράκτορας» των Αμερικανών και μπήκα στην τράπεζα εκτός          ιεραρχίας.

Λόγω των σπουδών και της απασχόλησης στις ΗΠΑ;

Ναι, επειδή ήλθα από την Αμερική. Σε άλλους πάλι δεν πολυάρεσε το αριστερό παρελθόν μου. Εντονες αντιδράσεις συνάντησα και στη Διεύθυνση Συναλλάγματος της Τραπέζης της Ελλάδος, όταν άρχισα να προάγω, βάσει αξιολόγησης, για πρώτη φορά γυναίκες σε θέσεις ευθύνης, καθιερώνοντας μπόνους με κριτήριο την αποτελεσματικότητα.  O μετέπειτα διοικητής της ΤτΕ Τίμος Χριστοδούλου με τίμησε τοποθετώντας με διευθυντή συναλλάγματος, αγνοώντας τους αυλοκόλακες που έσπευσαν να τον ενημερώσουν για σχέσεις μου με το ΠΑΣΟΚ. Αγνόησε τα πολιτικά μου φρονήματα παρά τις πιέσεις. Του οφείλω για τις πατρικές και χρήσιμες συμβουλές του και για όσα έχω κάνει τα τελευταία χρόνια. Δεν μπορώ να ξεχάσω και τη στάση που κράτησε ο νέος διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γ. Προβόπουλος κατά την περίοδο της κυβέρνησης Μητσοτάκη, όταν κατείχε τη θέση του υποδιοικητή στην κεντρική τράπεζα. Ηταν εκείνος που με «διέσωσε» όταν, για δεύτερη φορά, ο τότε υποδιοικητής της ΤτΕ, Αντωνιουδάκης,  αφού με απείλησε να συμμορφωθώ προς τις πολιτικές του επιλογές, έθεσε ζήτημα στο Γενικό Συμβούλιο για την παραμονή μου στην τράπεζα. Η πρότασή του απερρίφθη για μία ψήφο. Ηταν 6 – 5. Τη διαφορά έκανε η ψήφος του Γ. Προβόπουλου.

Από την Τράπεζα της Ελλάδος στην ΕΤΒΑ, μετά υποδιοικητής στην ΕΤΕ και στη συνέχεια  αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος στη Eurobank…

Και παρ’ ολίγον ακόμη μία μεταγγραφή, από την ΤτΕ στην Ιονική, ύστερα από μία πολύ εντυπωσιακή πρόταση που μου έκανε ο τότε πρόεδρός της, κ. Τάκης Αράπογλου, γύρω στο 1992. Μάλιστα συμφώνησα και ενημέρωσα τον Τ. Χριστοδούλου. Εγινε έξαλλος. Κάλεσε τον Αράπογλου. Του είπε ότι δεν μπορεί να με μετακινήσει διότι θα δημιουργηθεί πολιτικό θέμα. Ταυτοχρόνως, μου υποσχέθηκε να αναλάβω τη Διεύθυνση Συναλλάγματος στην Ελλάδος και δεσμεύτηκε για την παροχή μιας σειράς επιδόματων στα στελέχη για να βελτιώσει τις αμοιβές μας. Σε τρεις μήνες υλοποίησε την απόφασή του. Το ’93, λίγο πριν από τις εκλογές, μου έγινε πρόταση να μετακινηθώ σε άλλη ιδωτική τράπεζα.

Σε ποια;

Δεν μπορώ να σας πω, γιατί μετά τις εκλογές βρέθηκα στην ΕΤΒΑ, ύστερα από τηλεφώνημα του κ. Σημίτη ο οποίος μου ζήτησε να αναλάβω θέση υποδιοικητού. Τότε η ΕΤΒΑ ήταν μια προβληματική, χρεοκοπημένη ιστορία με καλοστημένους μηχανισμούς διαφθοράς και απάτης. Αρχίσαμε να δουλεύουμε με διοικητή τον κ. Γκαμαλέτσο και υποδιοικητές τους Δημ. Παπούλια και Γιώργο Κασμά. Από τους ανθρώπους που είχαν συμβολή στην επαγγελματική μου εξέλιξη δεν θα  εξαιρέσω ούτε τον κ. Στάθη Παπαγεωργίου ούτε τον κ. Λαβίδα που  με πρότειναν στον τότε διοικητή της Εθνικής Τράπεζας, Γ. Μίρκο, για τη θέση του υποδιοικητή. Ο κ. Μίρκος μού έδωσε πολλές ευκαιρίες να αναπτύξω πρωτοβουλίες στο εξωτερικό για λογαριασμό της Εθνικής. Αλλά και τότε η τοποθέτηση καθυστέρησε γιατί υπήρξαν αντιδράσεις.

Γιατί προκαλείτε τόσες αντιδράσεις;

Γιατί και στην προσωπική και στην επαγγελματική ζωή τείνω να παίρνω αποφάσεις σχετικά γρήγορα και δεν αντέχω τις γκρίζες καταστάσεις, όταν με πνίγει κάτι πρέπει να αντιδράσω. Η έντονη προσωπικότητα, η επιδίωξη της επιτυχίας και της ηγετικής παρουσίας καμιά φορά δημιουργεί εικόνα μιας συμπεριφοράς λίγο ανεξέλεγκτης, ίσως και προκλητικής.

Είχε συνέπειες αυτή η συμπεριφορά;

Αρκετές. Μάλιστα ο Θόδωρος Καρατζάς, ο οποίος είχε στρατηγικό μυαλό και με βοήθησε πολύ στα 4 χρόνια που δούλεψα στην Εθνική, μου είπε μια μέρα: «Εχεις όλα τα φόντα να εξελιχθείς. Απλώς, πριν απαντάς πρέπει να μάθεις να μετράς μέχρι το 10». Του απάντησα ότι έχω φτάσει μέχρι το 3 και το παλεύω γιατί αν μάθω να μετράω μέχρι το 10 ίσως να μην είμαι πλέον εγώ. Δυστυχώς στο τέλος έφυγα από την Εθνική σε κλίμα που δεν ήταν ευχάριστο.

Τώρα  σε ποιον αριθμό έχετε φτάσει;

Στο 4 – 5. Χρειάζεται χρόνος για να μάθεις να μετράς μέχρι το 10 και να μην αλλοιώνεις το χαρακτήρα σου. Κατά βάθος πιστεύω ότι οι αυθόρμητες απαντήσεις αποδεικνύονται τελικά οι πιο σωστές, παρά τους κινδύνους που έχουν.

Οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα κινούνται σε γκρίζες ζώνες;

Οι επιχειρήσεις έχουν το κρίσιμο δίλημμα. Πρέπει να κάνουν τη δουλειά τους και αν αυτό απαιτεί να αξιοποιήσουν και μηχανισμούς στην γκρίζα περιοχή θα το κάνουν. Διαφορετικά θα βρεθούν με ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

Αρα, συμφωνείτε με τους επικριτές των τραπεζών πως το κέρδος δεν συμπορεύεται με την ηθική;

Οταν οι μηχανισμοί και οι θεσμοί δουλεύουν, συμπορεύεται. Υπάρχουν τέτοιες χώρες. Ομως στην Ελλάδα ατόνησε η λειτουργία των θεσμών και χάθηκε ο σεβασμός στους βασικότερους εξ αυτών. Ακόμη και ο ρόλος του πολιτικού έχει χάσει τη σημασία που είχε. Προέχει να αποκαταστήσουμε την αξιοπιστία και των εποπτικών και των δικαστικών θεσμών και να δεχτούμε τομές, κατοχυρώνοντας την ανεξαρτησία τους.

Δεν θυμάμαι, τουλάχιστον στα τελευταία 20 χρόνια, τόσο έντονη κριτική, όπως αυτή που διατυπώνεται σήμερα για τις μεθόδους που χρησιμοποιεί το τραπεζικό σύστημα διεθνώς και στη χώρα μας. Οι αναγωγές των τραπεζών με την τοκογλυφία ή της επιχειρηματικότητας με την αισχροκέρδεια είναι συχνό φαινόμενο. Αναρωτιέμαι πώς νιώθετε όταν ένα κομμάτι της κοινωνίας σάς θεωρεί αιτία των προβλημάτων του;

Δεν είναι ευχάριστο αλλά είναι και άδικο σε μεγάλο βαθμό. Η κριτική που γίνεται συνδέεται, κυρίως, με θέματα όπως τα ψιλά γράμματα των συμβάσεων ή η καταναλωτική πίστη. Ομως οι τράπεζες δεν είναι φιλανθρωπικοί οργανισμοί. Δεν ασκούν κοινωνική πολιτική. Καταλαβαίνω τι συμβαίνει όταν ο κόσμος είναι πιεσμένος οικονομικά και τι νιώθει όταν οι τράπεζες τού θυμίζουν πως πρέπει να πληρώσει τη δόση που αυξάνεται λόγω των επιτοκίων. Αλλά δανείζουμε χρήματα καταθετών και όχι τα δικά μας. Μας εμπιστεύονται τη διαχείρισή τους. Αισθάνομαστε μεγάλη ευθύνη στη Eurobank γιατί διαχειριζόμαστε 45 δισ. ευρώ, τις αποταμιεύσεις χιλιάδων ανθρώπων. Από την άλλη  πλευρά, αν οι τράπεζες δεν παραμείνουν υγιείς, οι προοπτικές και η ανάπτυξη της χώρας υπονομεύονται. Αν η κρίση και η ακρίβεια στην κοινωνία μεταφερθούν σε κρίση και ζημίες των επιχειρήσεων, τα προβλήματα θα πολλαπλασιαστούν. Χρειάζεται να εξετάσουμε το πώς θα βγούμε από το πρόβλημα με τολμηρές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις.

Ναι, αλλά οι  τράπεζες προκάλεσαν τη διεθνή κρίση.

Τα τελευταία δέκα χρόνια έγινε μια απίστευτη απελευθέρωση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και των αγορών. Καταργήθηκαν οι περιορισμοί στις κινήσεις κεφαλαίων και διευκολύνθηκε η ανάπτυξη νέων χρηματοπιστωτικών προϊόντων υψηλού κινδύνου. Διευκολύνθηκε μια τεράστια, παγκόσμια μόχλευση, μια κερδοσκοπία με δανεισμό. Δηλαδή οι τράπεζες και άλλοι φορείς της αγοράς δεν «έπαιζαν» μόνο τα δικά τους λεφτά, αλλά και τα δανεικά (leverage) για να κερδοσκοπήσουν. Οι χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες παγκοσμιοποιήθηκαν, αλλά η εποπτεία παρέμεινε τοπική, διασπασμένη, ασυντόνιστη. Και αυτό όταν, για παράδειγμα, η Citibank δραστηριοποιείται ήδη σε 100 χώρες, η HSBC σε 80 χώρες, ακόμη και μια μικρότερη τράπεζα, όπως η Eurobank, έχει παρουσία σε 8 χώρες. Επομένως, ο συντονισμός της παγκόσμιας εποπτείας πρέπει να είναι ένα από τα ζητούμενα.

Eίναι εφικτό;

Πρέπει να αποτελέσει θέμα επεξεργασίας. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι η αποτυχία της εποπτείας, εξωτερικής και εσωτερικής. Είναι αδιανόητο μια κρίση σε μία τοπική αγορά, στην Αμερική, να μεταφράζεται σε ζημίες δισεκατομμυρίων για τις μεγάλες τράπεζες στην Ευρώπη. Είναι αδιανόητο μια τράπεζα να χάνει 40 δισ. ετησίως γιατί ένα μικρό τμήμα της αμερικανικής κοινωνίας αδυνατεί να πληρώσει τα στεγαστικά του δάνεια και αυτό να προκαλεί τριγμούς στις μεγάλες, παγκόσμιας εμβέλειας τράπεζες. Αλλωστε, κρίση στα στεγαστικά δάνεια είχε εκδηλωθεί στην Αμερική άλλες 3 – 4 φορές στο παρελθόν, παραμένοντας όμως ένα τοπικό πρόβλημα.

Οι τράπεζες δεν πρέπει να κάνουν αλλαγές; Διεθνείς προσωπικότητες μιλούν ανοιχτά για προκλητική συμπεριφορά και για προκλητικότερες αμοιβές των  τραπεζικών στελεχών.

Υπάρχουν τρία πράγματα που αφορούν τις ίδιες τις τράπεζες. Πρώτον, η εσωτερική εποπτεία των τραπεζών πρέπει να ενισχυθεί. Δεύτερον, η φιλοσοφία διαχείρισης κινδύνων πρέπει να αναβαθμιστεί. Το τρίτο συνδέεται με την απληστία, ένα ανθρώπινο φαινόμενο. Πρέπει να διαμορφωθεί μια νέα σχέση διοικήσεων και μετόχων. Ιδιαίτερα στις εταιρείες που δεν έχουν ένα μεγαλομέτοχο για να παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις, το μάνατζμεντ, ίσως, τείνει να αναλαμβάνει περισσότερους κινδύνους από όσους θα έπρεπε. Φαίνεται ότι υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ διοικήσεων και μετόχων. Απουσιάζει η απαραίτητη συμμετρία στα οφέλη και τις ζημίες. Στο υφιστάμενο μοντέλο, οι διοικήσεις αμείβονται κυρίως με βάση το ετήσιο αποτέλεσμα. Οταν δεν πάνε καλά τα πράγματα, εξαναγκάζονται οι διοικήσεις σε αποχώρηση με αποζημίωση. Δεν διακινδυνεύουν δικά τους διαθέσιμα. Ομως, με αυτό το μοντέλο το σύστημα δεν έχει ισορροπίες. Ισως πρέπει να πάμε σε πιο μακροχρόνιες μορφές αμοιβών των διοικήσεων ώστε να ανταμείβονται για το μακροχρόνιο, το διαχρονικό αποτέλεσμα και όχι με βάση το βραχυχρόνιο κέρδος.

Και αν ρωτούσα τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς, ποια πολιτικοοικονομικά συμπεράσματα προκύπτουν από την κρίση;

Αν θέλαμε να φιλοσοφήσουμε, θα λέγαμε ότι η κρίση ανέδειξε την ήττα της άποψης της αυτορρύθμισης των αγορών. Αυτό το συμπέρασμα κρύβει κινδύνους να διολισθήσουμε σε παλαιές κρατικίστικες, αναποτελεσματικές λύσεις και όχι στο πώς θα μπουν καλύτερες δικλίδες εποπτείας, επάρκειας κεφαλαίων, ελέγχου του βαθμού μόχλευσης, αλλαγής του τρόπου αμοιβής των στελεχών, μια νέα ισορροπία μετόχων και διοίκησης, τραπεζών και κοινωνίας. Η αυτορρύθμιση δεν λειτούργησε.

Η επισιτιστική κρίση δεν επιβεβαίωσε την ήττα αυτής της θεωρίας;

Είναι διαφορετικό θέμα. Η επισιτιστική κρίση, που αφορά ορισμένες περιοχές, ανέδειξε επιπτώσεις από μεγάλες διαρθρωτικές αλλαγές που αποτύχαμε να δούμε. Υπάρχει μια νέα πραγματικότητα. Το μέσο εισόδημα εκατομμυρίων ανθρώπων στην Απω Ανατολή και στην πρώην ΕΣΣΔ μεγαλώνει. Τα καταναλωτικά τους πρότυπα αλλάζουν. Η ζήτηση για ενέργεια, τρόφιμα και πρώτες ύλες αυξάνεται ραγδαία. Είναι ένα ισχυρό σοκ που δεν είχαμε αντιληφθεί ότι έρχεται.

Είναι μια ιδιότυπη κρίση ευημερίας;

Οχι. Μεταφέρεται πλούτος από χώρες σαν τη δική μας, όπου δεν παράγουμε πετρέλαιο, τρόφιμα, εμπορεύματα και μετάλλα, σε αυτούς που τα παράγουν. Το δύσκολο ερώτημα για κάθε χώρα σαν την Ελλάδα είναι ποιος θα πληρώσει τη διαφορά. Οταν οι τιμές των μετάλλων, του πετρελαίου αυξάνονται και των τροφίμων αλλάζουν, κάποιοι και κάποιες χώρες γίνονται πλουσιότερες, ενώ η Ρωσία συσσωρεύει τεράστια συναλλαγματικά αποθέματα με τα μέταλλα και το πετρέλαιο που εξάγει. Οι αραβικές χώρες το ίδιο.

Για την Ελλάδα αυτό τι σημαίνει;

Σημαίνει ότι κάποιοι θα πληρώσουν, θα γίνουν φτωχότεροι. Κάθε χώρα καλείται να δώσει τη δική της απάντηση. Για μας η απάντηση βρίσκεται σε μια  οικονομία ανταγωνιστική, εξωστρεφή, στην εξυγίανση του δημόσιου τομέα, στην αποτελεσματική κοινωνική πολιτική. Να ονειρευτούμε μια Ελλάδα ανοικτή, ισχυρή, με επιχειρήσεις που δημιουργούν πλούτο και ευημερία για όλους.

Γιατί δεν υπάρχει εξωστρέφεια;

Οι τράπεζες, που είναι και στο επίκεντρο της κριτικής, είναι το πιο προχωρημένο κομμάτι εξωστρέφειας. Ο κλάδος, μετά τη ναυτιλία, με την εντονότερη παρουσία στο εξωτερικό. Είμαστε ήδη σημαντικοί «παίκτες» σε 8 χώρες με πάνω από 4.000 τραπεζικά καταστήματα εκτός συνόρων. Για την καθυστέρηση της εξωστρέφειας υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις. Yπάρχει το πρόβλημα του κράτους και της κοινωνικής πολιτικής με τον τρόπο που ασκείται σήμερα. Ενα κράτος προβληματικό, με μεγάλο πρόβλημα διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας. Πράγματα χιλιοειπωμένα. Αλλά, αυτό είναι το πρόβλημα στη χώρα μας. Είμαστε ακούραστοι στο να ακούμε τα ίδια. Ο κ. Αλογοσκούφης είναι ο 23ος υπουργός που επιχειρεί να «τρίξει τα δόντια» στους εφοριακούς για να αυξήσουν τα έσοδα και να βελτιώσει τους φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς. Πίσω από αυτήν την επαναλαμβανόμενη εικόνα βρίσκεται η αδυναμία του μηχανισμού να εισπράξει χρήματα. Αφού, λοιπόν, δεν μπορούμε να ελέγξουμε τους φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς και κυριαρχεί η διαφθορά, ας ορίσουμε αμοιβές που θα καθορίζονται από το αποτέλεσμα. Να πούμε ότι εάν σήμερα  εισπράττουμε 100 και έχουμε στόχο να εισπράξουμε 200, ένα ποσό, από αυτό το επιπλέον, θα διανεμηθεί ως μπόνους. Ακούγεται ριζοσπαστικό, αλλά κάτι πρέπει να κάνουμε. Δεν είμαι ειδικός να προτείνω μέτρα, αλλά ξέρω πόσο σημαντικό είναι να κάνουμε κάτι συνδυαστικό .

Και μια τελευταία ερώτηση. Τι σας λέει η έννοια «ανιδιοτέλεια»;

Tα φοιτητικά χρόνια. Εκεί συνάντησα ενδιαφέροντες ανθρώπους. Ανθρωποι αριστεροί που έβλεπαν πέρα από το χρήμα και τους προσωπικούς στόχους. Είχαν ιδανικά, συλλογικότητα, πίστη στην κοινή προσπάθεια, στο κοινό καλό. Αλλο αν δεν τους βγήκε. Και ανιδιοτέλεια. Τότε…
No comments yet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: