Skip to content

Aaron Swartz: Η ιδιοφυία που έγινε σταυροφόρος και στη συνέχεια σύμβολο του ελεύθερου Internet

25/01/2013

Aaron Swartz

Όταν τα νέα για την αυτοκτονία του Aaron Swartz άρχισαν να διαδίδονται, το το πρωί της 12ης Ιανουαρίου, ήταν δύο οι αντιδράσεις που κυριάρχησαν. Για όσους γνώριζαν ποιος ήταν ο Swartz, για αυτούς, δηλαδή, που δεν περιορίζονται στη χρήση του μέσου, αλλά ψάχνουν να βρουν τι κρύβεται από πίσω, ένας κόμπος «κλείδωσε» το στομάχι τους. Όχι μόνο γιατί ο «εφευρέτης» του RSS και ένας από τους συνεργάτες της Wikipedia έφυγε τόσο νέος, ή γιατί πήρε μόνος του τη ζωή του, αλλά γιατί οι διάφορες ιδέες του έχουν σημαδέψει την περασμένη δεκαετία –και αυτήν που διανύουμε τώρα– κι έχουν γίνει αναπόσπαστα κομμάτια της καθημερινότητάς μας. Έχουμε συνηθίσει να θρηνούμε εφευρέτες σπουδαίων τεχνολογιών αρκετά χρόνια αφ’ ότου αυτές χρησιμοποιήθηκαν. Αλλά κάθε φορά που κάποιος πεθαίνει πριν το προϊόν του, η αμηχανία είναι τεράστια. Η περίπτωση Steve Jobs είναι η κλασσικότερη απ’ όλες, αλλά το αποκορύφωμα αυτού που περιγράφω είναι η αυτοκτονία του Swartz.

Γιατί ο Aaron Swartz, αν και εκατομμυριούχος από την εμπορική διαχείριση των ιδεών του, δεν ήταν κάποιος που σκεφτόταν με γνώμονα τα λεφτά ούτε πάλευε να βρει τι θα αρέσει στους καταναλωτές –και αυτό τον έκανε πολύ διαφορετικό «σταυροφόρο» από τον Steve Jobs που, καλώς ή κακώς, έψαχνε να ικανοποιήσει τα καταναλωτικά μας ένστικτα και μόνο, ασχέτως αν τελικά το iPod του ή το iPhone του άλλαξαν εντελώς τη ζωή μας.

Η δεύτερη αντίδραση, βέβαια, και πιο κοινή ήταν μια κάποια οργή για τον εισαγγελέα που κυνηγούσε τον Swartz με την απειλή μιας εξοντωτικής ποινής για μια υπόθεση hacking. Στον κόσμο του Twitter όπου μια είδηση 140 χαρακτήρων συνοδευόμενη από ένα καλοδιατυπωμένο σχόλιο αρκεί για να δημιουργήσει πεποιθήσεις, ήταν πολύ εύκολο να συνδυαστεί η αυτοκτονία με την δικαστική περιπέτεια του Swartz και ο εισαγγελέας να γίνει από κατήγορος, κατηγορούμενος.

Δεν είναι σίγουρο πως ο Aaron Swartz αυτοκτόνησε επειδή δεν άντεχε την ιδέα της καταδίκης. Είναι πολύ πιθανό η όλη ιστορία να φόρτωσε κι άλλα βάρη στην ταλαιπωρημένη του ψυχή, αλλά ο 26χρονος αυτόχειρας αντιμετώπιζε από μικρός βαριά κατάθλιψη. Ίσως ο εισαγγελέας να μην φέρει τόσο μεγάλο μερίδιο ευθύνης για το χαμό του Swartz τελικά. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως ο Swartz δεν είναι ένα σύμβολο του αγώνα για το ελεύθερο Internet. Θα ήταν ακόμη κι αν δεν είχε αυτοκτονήσει. Θα ήταν ακόμη κι αν δεν είχε κατηγορηθεί ποτέ για hacking.

O Aaron Swartz ήταν ένας ήρωας –και είναι πλέον ένας θρύλος– του κινήματος για την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών. H συμβολή του ήταν ανάλογη αυτής της Wikipedia, του Flickr ή του WikiLeaks και του Julian Assange. Ανάλογη ακόμη και των Anonymous –αν και όχι τόσο «εγκληματική». Το 2011 συνελήφθη, πάντως, και μπήκε στη διαβόητη δικαστική περιπέτεια που κάποιοι θεωρούν πως τον οδήγησε στην αυτοκτονία γιατί έκλεψε εκατομμύρια πανεπιστημιακά συγγράμματα από το Jstor, το κλειδωμένο σύστημα του ΜΙΤ, στο οποίο είχαν πρόσβαση μόνο συνδρομητές.

Η δίκη του θα ξεκινούσε τον Απρίλιο που μας έρχεται και οι εισαγγελικές αρχές τον απειλούσαν με 35 χρόνια φυλάκιση και ένα χρηματικό πρόστιμο που μετριέται σε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια. Το άγχος ήταν σίγουρα τεράστιο, αλλά ήταν αρκετό για να τον σκοτώσει; Μάλλον όχι, αν σκεφτεί κανείς την ηλικία του και το πόσο δραστήριος υποστηρικτής των ιδεών του ήταν. Ο Swartz δεν έμοιαζε για άνθρωπος που θα εγκατέλειπε τη μάχη. Ίσα ίσα που η δίκη του θα ήταν μια ιδανική ευκαιρία για να κάνει τις ιδέες του ακόμη πιο γνωστές.

Δεν ήταν άλλος ένας χάκερ –από αυτούς με τα μηδενικά social skills. Ο Aaron Swartz ήταν χαρισματικός στην επικοινωνία και είχε τη δυνατότητα να διατυπώνει με ωραίο και εύληπτο λόγο τις αρχές του. «Το λένε κλοπή ή πειρατεία, λες και το να μοιράζεσαι τον πλούτο της γνώσης είναι το ηθικό αντίστοιχο του να κάνεις ρεσάλτο σ’ ένα πλοίο και να σφάξεις το πλήρωμά του. Το μοίρασμα της γνώσης δεν είναι ανήθικο. Είναι κάτι που το ίδιο το ήθος επιτάσσει. Μόνο οι τυφλοί από πλεονεξία θα απαγόρευαν σ’ ένα φίλο τους να φτιάξει ένα δικό του αντίγραφο», είχε γράψει κάποτε, σ’ αυτό που θα μείνει στην ιστορία ως το μανιφέστο του.

Ο Aaron Swartz, επίσης, ήταν και κάτι άλλο: Ένα αιώνιο παιδί. Παιδί-θαύμα μεν, με όλα τα ψυχολογικά προβλήματα που κουβαλάει κάποιος με αυτήν την ιδιότητα, αλλά παιδί. Το να μπουκάρει σ’ ένα δωμάτιο στο ΜΙΤ και μετά να κλέψει ηλεκτρονικά κάποια συγγράμματα δεν έμοιαζε με έγκλημα στα μάτια κάποιου σαν τον Swartz. Σκανδαλιά ίσως… Ειδικά αν η πράξη του αποτελούσε μέρος ενός debate που συνεχίζεται από τότε που ξεκίνησε το Internet και που έχει να κάνει με το πώς ο νόμος μπορεί να ισχύσει και να ελέγξει την διακίνηση της πληροφορίας. Ο Swartz ήταν 26 ετών. Γεννήθηκε το 1986. Πρακτικά μεγάλωσε μέσα στο Internet. Δεν έχει παραστάσεις από την προηγούμενη εποχή.

Ήταν μόλις 14 ετών όταν συνδημιούργησε το RSS, ένα εργαλείο που χρησιμοποιούμε σχεδόν όλοι. Στο μυαλό του ήταν ένας τρόπος για να μοιράζεται πιο εύκολα και γρήγορα η πληροφορία. Λίγο καιρό αργότερα συνίδρυσε το Reddit, το περίφημο social-news site, όπου η σημασία των ειδήσεων οριζόταν από τον ίδιο τον αναγνώστη. Στη συνέχεια μετείχε ενεργά σε μερικούς από τους πιο σημαντικούς θεσμούς του «ελεύθερου Internet»: Στο Internet Archive, στο Creative Commons, στη Wikipedia και στο Recap, την online συλλογή νομικών εγγράφων. Επίσης, ανέβαζε (και άρα μοιραζόταν) στο Internet ό,τι έβρισκε που δεν ήταν διαθέσιμο. Στα 19 του ξεκίνησε να ανεβάζει όλα τα τεύχη ενός από τα αγαπημένα του περιοδικά, του Lingua Franca, που δεν υπήρχε πια, για παράδειγμα. Το έκανε ο ίδιος. Σελίδα σελίδα. Ήταν το πιο ζωντανό παράδειγμα των αρχών του.

Όπως έχει πει και ο ίδιος: «Πρέπει να πάρουμε την πληροφορία, όπου κι αν είναι αποθηκευμένη, να φτιάξουμε αντίγραφα και να τα μοιράσουμε στον κόσμο. Πρέπει να βρούμε ο,τιδήποτε δεν υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα και να το προσθέσουμε στο αρχείο του Διαδικτύου. Πρέπει να αγοράσουμε κρυφές βάσεις δεδομένων και να τις ανεβάσουμε στο web. Πρέπει να κατεβάσουμε επιστημονικά συγγράμματα και να τα μοιραστούμε μέσα από τα δίκτυα file sharing». Η ρητορική του δεν είναι πολύ διαφορετική από εκείνη των φιλοσόφων του 18ου αιώνα που έθεσαν τα θεμέλια για τη Γαλλική Επανάσταση.

Οι εποχές, βέβαια, είναι διαφορετικές. Το τελευταίο πράγμα που έγραψε ο Swartz δεν ήταν κάποιο ριζοσπαστικό μανιφέστο ή μια ατάκα που θα γίνει σύνθημα σε T-shirt από τους hackers. Ήταν ένα post στο blog του, το Νοέμβριο του 2012. Ένα post όπου ανέλυε το “Dark Κnight” (προσοχή: όχι το “The Dark Knight Rises”, αλλά το προηγούμενο φιλμ του Batman, προ τετραετίας). Aν δεν έχεις δει την ταινία, μην το διαβάσεις. Είναι τόσο εξαντλητικό που περιγράφει σχεδόν κάθε σκηνή. Αξίζει όμως να διαβάσεις την κατακλείδα πρότασή του: «Κι έτσι ο Αφέντης Wayne μένει χωρίς λύσεις. Χωρίς επιλογές, δεν είναι παράλογο που η σειρά τελειώνει με τη σκηνοθετημένη αυτοκτονία του».

(Γράφτηκε για το Jumping Fish)

No comments yet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: