Skip to content

Όσα οδήγησαν στο Ιράν του 1979 και του “Argo”

14/02/2013

Ben Affleck - Argo

Τελειώνοντας σιγά-σιγά με τα «τσεκ» για τις ταινίες που θα πρέπει να έχω δει ως τις 24 Φεβρουαρίου (τη μέρα που κάποιοι τύποι με σμόκιν θα χαϊδεύουν κάτι αστεία αγαλματάκια φαλακρών ανδρών με σπαθιά, δηλαδή) αισθάνομαι όλο και περισσότερο ενθουσιασμό στο ενδεχόμενο το “Argo” του Ben Affleck να πάρει το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας. Γιατί είμαι λάτρης της ιστορίας και ό,τι έχει να κάνει με τέτοια θεματική, αν είναι καλογυρισμένο, με εκστασιάζει.

Ειδικά για φέτος, οι ταινίες που κοντράρονται για το πιο πολυπόθητο Όσκαρ είναι και οι δύο ιστορικές, αλλά ακόμη δεν έχω πάει να δω το “Lincoln”, οπότε περιορίζομαι στον Ben και το Ιράν του. Και αφού πετάξω το πικρόχολο σχόλιο περί επίδειξης και αυταρέσκειας στους τίτλους τέλους (δεν φτάνει που πρωταγωνιστεί, δηλαδή, αντί να κρατά ένα μικρό ρόλο, μας πετάει κι ένα «δες πόσο καλά αναπαράστησα το κλίμα της εποχής», όταν η ταινία τελειώνει –αλλά τέρμα τα spoilers), θα ήθελα να προχωρήσω σε δέκα στοιχεία που θα βοηθήσουν όποιον δεν έχει δει ακόμη το “Argo” να το καταλάβει καλύτερα. (Και όποιον το έχει δει, επίσης):
1. Μετά από μια ταραγμένη περίοδο που περιελάμβανε δύο παγκόσμιους πόλεμους, μια βρετανική «κατοχή» και ένα περίεργο φλερτ με τον Hitler, η περσική Βουλή ανέθεσε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του ’51 την πρωθυπουργία όχι σε κάποιο λακέ του σάχη, αλλά στον δικηγόρο και συγγραφέα Mohammad Mosaddegh. Κι αμέσως οι Ιρανοί άρχισαν να βλέπουν άσπρη μέρα. Η πιο σημαντική του κίνηση ήταν η κρατικοποίηση (εθνικοποίηση καλύτερα) των πετρελαίων της χώρας που μέχρι τότε εκμεταλλεύονταν οι Βρετανοί.

2. Το όνειρο ενός πλούσιου και κυρίαρχου Ιράν δεν κράτησε για πολύ. Το ’53, οι Βρετανοί με τη βοήθεια των Αμερικανών οργάνωσαν την «Επιχείρηση: Αίας», που έριξε την κυβέρνηση Mosaddegh με πραξικόπημα και έδωσε στο Σάχη όλες τις εξουσίες. Από συνταγματική μοναρχία, το Ιράν έγινε βασιλεία.

3. Ο οίκος των Pahlavi, της βασιλικής οικογένειας του Ιράν, δηλαδή, ήταν ιδιαίτερα μισητός στους σιίτες Μουσουλμάνους της χώρας. Ο Reza Shah αντικατέστησε τους ισλαμικούς νόμους με δυτικούς και την δεκαετία του ’30 έπνιξε στο αίμα κάθε θρησκευτική διαδήλωση.

4. Όταν οι Αμερικανοί και οι Βρετανοί έδωσαν όλη την εξουσία στο σάχη, στο γιο του Reza Shah, τον Mohammad Reza Pahlavi, ήταν οι σιίτες κληρικοί που αντέδρασαν περισσότερο απ’ όλους, βλέποντας το μεγαλύτερό τους εχθρό να αποκτά ακόμη μεγαλύτερη εξουσία απ’ ότι πριν.

5. Το 1963 ο Ayatollah Ruhollah Khomeini ήταν πρωταγωνιστής της αντίστασης κατά του Σάχη και των μεταρρυθμίσεων που ήθελε να φέρει στα θέματα οργάνωσης κράτους και εκκλησίας. Η κορύφωση της αντίστασης κόστισε στον ίδιο τη φυλάκιση και στη συνέχεια την εξορία και σε 15.000 ισλαμιστές τη ζωή τους.

6. Επί 14 χρόνια, ο Khomeini, από το Ιράκ κυρίως, οργάνωνε το κίνημα κατά του Σάχη και έγινε σύντομα ο άνθρωπος με τη μεγαλύτερη επιρροή στους θρησκευόμενους Ιρανούς.

7. Από τον Οκτώβριο του 1977 άρχισε μια νέα σειρά εκδηλώσεων κατά του Σάχη, ενορχηστρωμένες από τον Khomeini. Οι άντρες του Σάχη δεν δίσταζαν να ανοίγουν πυρ κατά των διαδηλωτών, ενώ ο ίδιος ο Pahlavi ζήτησε την συνδρομή των Αμερικανών για να τιθασεύσει το λαό του.

8. Την 1η Φεβρουαρίου του 1979, μετά από δεκάδες συγκρούσεις με τις αρχές και την τελική νίκη επί του Σάχη, που έφυγε από τη χώρα στις 16 Ιανουαρίου, ο Ayatollah Ruhollah Khomeini επέστρεψε στην πατρίδα του και ίδρυσε την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν.

9. Δεν ήταν όμως μόνο οι ισλαμιστές. Κομμουνιστές, διάφορες εθνικιστικές ομάδες στο Βορρά και άλλες μειονότητες ήθελαν, αν όχι την εξουσία, τουλάχιστον κάποια εύνοια. Παρά την επιστροφή του Khomeini, η χώρα βρισκόταν σε διαρκή αναταραχή.

10. Ο καλύτερος τρόπος να ανεβεί το πρεστίζ του ηγέτη των σιιτών ανάμεσα στις υπόλοιπες ομάδες ήταν να βρεθεί ένας εχθρός εκτός των τειχών. Και ποιος καλύτερος εχθρός από τους Αμερικανούς και τον πρόεδρο Jimmy Carter που είχε υποδεχτεί με ανοικτές αγκάλες τον εξόριστο Mohammad Reza Pahlavi; Το σκηνικό που στήθηκε στην Αμερικανική Πρεσβεία της Τεχεράνης το Νοέμβριο του 1979 και όσα ακολούθησαν, έκαναν τον Khomeini τον αδιαφιλονίκητο ηγέτη όλων των Περσών και μια από τις πιο χαρακτηριστικές φάτσες του «κακού», τουλάχιστον έτσι όπως το αντιλαμβανόμασταν εμείς οι πιτσιρικάδες την περίεργη εκείνη εποχή.

(Γράφτηκε για το Jumping Fish)

No comments yet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: